Groblja

Osnivanje: Osnovano 1984. godine. Lokacija: Nalazi se u Visokom, a sjedište preduzeća je u ulici Mule Hodžića 108. Djelatnosti: Sadrži mrtvačnicu sa rashladnim komorama, obdukcione sale, te pruža pogrebne usluge za sve konfesije.

Nalazi se u sredini grada Visokog i najrasprostranjenije je. Uz džamiju se nalazi harem-mezarje površine oko 530 m².Prije 3-4 godine uz džamiju je izgrađen mekteb i abdesthana. Džamija je podignuta hidž. god. 964. (1557. godine), i u svojoj historiji tri puta je stradala: prvi put: 1697. godine, zapalio ju je princ Eugen Savojski, prilikom vojne provale u Bosnu, drugi put je stradala u velikom požaru u Visokom u novembru 1911. godine, treći put je stradala u II svjetskom ratu, u drugoj polovini maja 1944. godine od avionskog bombardovanja. U mezarju se nalazi 28 mezara sa oba nišana, a nekoliko mezara ograđeno je kamenim pločama. Većina nišana su od krečnjaka manjih i većih dimenzija sa izrađenim turbanima u gužve. Forme nišana su različite: ulemanski, aginski, derviški, ženski, djevojački i dječiji. Najveći, a i najstariji nišani su, prema predanju, nišani vakifa Alaudina. Postoji i predanje da je to mezar majstora koji je pravio munaru te da je sa nje pao, i tu sahranjen. Nišani ovog mezara su dimenzija 220x40x20 cm, sa velikim turbanom u gužve, bez tariha, a nišani su udaljeni jedan od drugog 3 m.

Lokacija i veličina: Harem uz Rosuljačku džamiju ima površinu od 230–250 m², a nastanak džamije i ukopa veže se za 18. vijek. Karakteristike mezarja: Evidentirana su 22 mezara sa jednim ili dva nišana koji su većinom izrađeni od mljevenog kamena, manjih dimenzija (80x20x10 cm) i jednostavne izrade. Sačuvani nišani: Spominju se primjeri s turbanima, hidžrom i preciznim godinama ukopa poput 1180. (1766.), 1199. (1784./85.) i 1222. (1808.) godine.

Mezarje, odnosno harem, nalazi se neposredno uz samu džamiju i sastavni je dio ovog povijesnog sakralnog kompleksa iz osmanskog razdoblja na području općine Visoko. Mehmed Mujezinovi u svome djelu "Islamska epigrafika" navodi da je u mezarju ove džamije bilo 60 mezara sa nišanima raznih dimenzija.

Harem uz džamiju Alaudin Sagir ili Donjomahalsku džamiju (poznatu i kao Alaudin kebir ili Šadrvanska džamija), koja potječe iz prve polovine 17. vijeka. Osnovne karakteristike harema: Površine je oko 70 m², sadrži 13 nišana ograđenih kamenim pločama (santračima), pri čemu su većina nišana sa oba nišana (grobna obilježja s uzglavjem i podnožjem). Materijal i očuvanost: Većina nišana je od kamena miljevine, uz nekoliko primjera od krečnjaka, dok samo jedan nišan ima čitku tarih (natpis s godinama). Identifikovani datumi/natpisi: Vidljivi su dijelovi nišana s godinama kao što su hidžretska 1063. (1653. godina) s turbanom u gužve, te 1198. hidžretska godina (1783./84. godina) na derviškom nišanu.

Nalazi se oko 1,5 km južno od Visokog, u selu Zbilje. Sadrži starije mezarje sa jednim većim nišanom od sedimentne stijene-lapor (vrsta rustične stele, dimenzija 180×55×23 cm) i nožnim nišanom (150×29×12 cm). Nišani su zaobljeni pri vrhu i nemaju natpise ni santrač. Starost: Prema formi izrade, pojedini dijelovi pripadaju zadnjim decenijama 15. vijeka, dok se u mezarju nalaze i nišani iz 16., 17. i 19. vijeka. Stadijum očuvanosti: Mezarje je aktivno, dijelom ograđeno, ali je ograda dotrajala, a pojedini nišani su oštećeni (npr. stablo trešnje je izvršilo devastaciju jednog mezara, a neki nišani su pomjereni ili urušeni). U mezarju se nalaze i tri šehidska mezara iz rata – agresije 1992. – 1995. godine.

Mezarja (hareme) uz Hadži Muruvet – Kraljevačku džamiju. Podaci o mezarju: Mezarje zauzima površinu do oko 900 m², sadrži 39 uspravnih nišana i potiče uz džamiju koja je podignuta početkom 17. stoljeća. Najstariji nišani: Kao najstariji nišan s turbanom navodi se onaj iz hidžretske 1023. godine (1614. godine), uz nekoliko drugih iz 18. i 19. stoljeća (npr. Mustrafa-age Pehlivana iz 1211. h. / 1796. g. i derviša Hasana iz 1282. h. / 1865. g.).

Mezarje uz centralnu džamija u Fojnici. Džamija je izgrađena 1666. godine. Obnovljena 1946. god. Vakif: Šaban-Ahmed efendija

Desetak kilometara sjeveroistično od Fojnice nalazi se selo Vladići. Ispod sela u pravcu Majdana, u šumarku gusto obraslom drvećem, nalazi se zaboravljeno groblje o kojem ni najstariji stanovnici s Vladića ne umiju ništa kazati. Znaju da je tu odvajkada, da im ni njihovi stari nisu znali pojasniti ko tu leži i zašto baš tu pored seoskog mezarja smještenog na drugom kraju sela. Manja deponija krije prve nišane. Neki su i dalje uglavljeni u zemlji, neki su razvaljeni, razbijeni. Ko zna koliko ih je bilo i koliko je odneseno negdje drugo. Ni u fojničkim hronikama ne postoje zapisi o ovom misterioznom groblju. Ništa slično ne postoji nigdje blizu. Iz grobova raste drveće. Stoljetne bukve kriju tajne o ljudima koji su odavde krenuli u vječna lovišta.

Lokalitet pod nazivom Mezarje stara džamija Ostrožac nalazi se u naselju Ostrožac kod Cazina, u neposrednoj blizini historijskog kompleksa Starog grada Ostrošca. Ključne karakteristike lokaliteta Historijski kontekst: Mezarje je nastajalo oko stare ostrožačke džamije. Razvojem podgrađa utvrde tokom osmanskog perioda, kada su gradom upravljali kapetani iz plemićke porodice Beširević, formiralo se i lokalno stanovništvo koje je ovdje ukopavano. Arheološki značaj: Na širem prostoru oko džamije i u samom mezarju historijski su evidentirani stariji kameni spomenici i nišani koji svjedoče o kontinuitetu života i smjeni epoha na ovom strateškom brdu iznad rijeke Une. Povezanost s nacionalnim spomenikom: Čitav kompleks tvrđave Ostrožac proglašen je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine 2013. godine, a stara džamija i njeno mezarje čine neodvojiv dio kulturno-historijskog pejzaža ovog kraja

Veliko muslimansko greblje na izlazu iz Fojnice. Regionalnim putem R438 podijeljeno na dva dijela.

Veliko mezarje kod betonskog mosta u Visokom, staro islamsko groblje površine oko 22.000 m² na ulazu u grad. Lokacija i veličina: Nalazi se neposredno uz betonski most u Visokom, zauzima površinu od oko 22.000 m², a unutar njega postoji i manja parcela od oko 200 m² sa starijim nišanima. Historijat ukopavanja: Ukopavanja u ovom mezarju počela su u 18. stoljeću, a završena su 1948. godine kada je prebačeno na novu lokaciju (Novo mezarje na Novom brdu). Značajne ličnosti: U mezarju je, između ostalih, sahranjen Hafiz Husni-efendija Numanagić, tadašnji muderis visočke medrese i kasniji travnički muftija, komu je podignuto i turbe.